Makam Terim Tanımı
Makam, Türk ve Doğu müziğinde belirli perde dizileri, çeşniler, durak, güçlü ve seyir kuralları çerçevesinde melodik hareketin estetik olarak örgütlendiği müzikal sistemdir.
Türk Müziğinde Makam Kavramı
Makam, Batı müziğindeki statik "gam" veya "skala" kavramından çok daha geniş, dinamik ve felsefi bir melodik kurgudur. Bir makam sadece notaların yan yana dizilmesi değil; seslerin hiyerarşisi, gerilim-çözülme noktaları ve melodik hareketin (seyir) yönüdür.
- Durak (Karar): Makamın melodik çekim merkezi ve çözüldüğü ana temel perdedir (Batı müziğindeki tonik).
- Güçlü: Makamın asma kalışlar yaptığı, ezginin nefes aldığı ve çekim odağı oluşturan ikinci önemli perdedir (Batı müziğindeki dominant).
- Seyir: Melodinin durak ve güçlü etrafında nasıl hareket edeceğini (çıkıcı, inici, inici-çıkıcı) belirleyen kuraldır.
- Yeden: Karar perdesinin hemen altındaki çekici basamaktır (lider/sensible nota).
- Çeşniler: Dörtlü ve beşli ses bloklarının (Rast, Uşşak, Hicaz, Buselik, Kürdi vb.) bir araya gelerek makam dizisini oluşturmasıdır.
Klasik Türk müziği ve Türk halk müziğinde yüzlerce makam ve makamsal dizi bulunmaktadır; her bir makam kendine has duygusal iklimiyle ruh dünyasına seslenir.
Sayfa künyesi
Caner Güngör Müzik Sözlüğü: Makam. https://www.canergungor.com/araclar/sozluk/makam