Dede Sazı (Üç Telli / Ruzba), Alevi-Bektaşi cem ritüellerinde ve Teke yöresi Yörük müziğinde kullanılan, 3 telli veya küçük tekneli kutsal halk sazıdır.
Dede Sazı ve Cem Geleneği
Dede Sazı (veya Üç Telli), Türk halk kültüründe tasavvufi ve ritüel sembolizmi bünyesinde barındıran en kutsal enstrümanlardandır.
- Üç Telin Anlamı: Alevi-Bektaşi inancında sazın 3 teli; Hak, Muhammed ve Ali üçlemesini simgeler.
- İcra Tarzı: Genellikle tezene yerine doğrudan el parmaklarıyla (şelpe / pençe) çalınır.
- Akort Düzeni: Üst tel La, orta tel Re, alt tel Mi veya benzeri modal düzenlerde tınlatılır.
- Teke Yöresi: Toros Yörüklerinde Hayri Dev gibi ustaların elinde gurbet havaları ve boğaz havalarının simgesi olmuştur.
Dingin, manevi ve içsel derinliğiyle dinleyeni derin bir tefekküre ve huşuya yöneltir.
Akademik Atıf & Kaynakça
Güngör, C. (2026). Dede Sazı (Üç Telli) Nedir? Müzik Terimleri Sözlüğü. https://www.canergungor.com/araclar/sozluk/dede-sazi-uc-telli