Çargâh makamı, Çargâh (Do) perdesinde karar kılan, güçlüsü Gerdaniye (Sol) olan, Batı müziğindeki Do Majör dizisine denk gelen teorik ana basit makamdır.
Çargâh Makamı Özellikleri
Çargâh Makamı, Arel-Ezgi-Uzdilek (AEU) ses sisteminde Türk müziği nazariyatının referans (ana) makamı olarak kabul edilmiştir. Batı müziğindeki Do Majör (Ionian) dizisiyle tam uyumludur.
- Karar Sesi: Çargâh perdesi (Do)
- Güçlü Sesi: Gerdaniye perdesi (Sol) ve Neva (Re)
- Seyir Özelliği: Çıkıcı veya İnici-çıkıcı
- Dizisi / Çeşnisi: Çargâh perdesinde Çargâh beşlisi (Do-Re-Mi-Fa-Sol) ile Gerdaniye perdesinde Çargâh dörtlüsünün (Sol-La-Si-Do) birleşimidir.
- Yeden Sesi: Rast perdesi (Sol) veya pes Bakiye diyezli Si
- Donanımı: Donanımında arıza işareti bulunmaz (Doğal sesler).
Aydınlık, cesur ve kahramanca bir duygu karakterine sahiptir; mehter marşlarında ve zafer ezgilerinde kullanılır.
Akademik Atıf & Kaynakça
Güngör, C. (2026). Çargah Nedir? Müzik Terimleri Sözlüğü. https://www.canergungor.com/araclar/sozluk/cargah