Ana İçeriğe Atla

Makam Atlası

Hüseyni nedir, Uşşak makamından farkı ne, Hicaz dizisi neden hemen tanınır? Türk sanat müziği ve halk müziğinde sıkça kullanılan 15 temel makamı karar perdesi, güçlü perdesi, seyir yönü ve komalı ses motifleriyle aynı ekranda detaylıca karşılaştırın ve öğrenin.

Bugün nasıl hissediyorsunuz?

Harita

Yakınlık ve seyir haritası

Türk Müziği Makamları Haritası ve Seyir Yönleri
Aynı karar ailesi Seyir akrabası Kısa motif

Hüseyni ile Uşşak neden karıştırılır?

Çünkü ikisi de Dügah karar dünyasına yakındır; fark, perde listesinden çok ezginin nerede soluklandığında saklıdır.

Uşşak

Neva çevresinde yarım karar

Dügah civarından yükselir, Segah rengini duyurur, Neva üzerinde tutunur ve tekrar Dügah'a döner. Daha pest ve mahcup bir seyir hissi verir.

Kulak ipucu

Başlangıcı değil, dönüşleri dinleyin

Kısa motifte hangi perdeye tekrar tekrar yaslandığına bakın. Neva merkezliyse Uşşak, Hüseyni merkezliyse Hüseyni ihtimali güçlenir.

İki Makamı Yan Yana Dinleyin

İki makam seçin, perdelerini ve ses motiflerini karşılaştırın.

VS

Karşılaştırmak istediğiniz iki makamı yukarıdan seçin.

On beş makamı yan yana görün

Kartlardan birini seçtiğinizde haritadaki odak ve ses motifi aynı makama geçer.

Dügah ailesi

Hüseyni

Ezgi çoğu zaman Hüseyni perdesi çevresinde nefes alır, sonra Dügah kararına iner.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Hüseyni (Mi)
Dügah ailesi

Uşşak

Dügah civarından başlayıp Segah rengini gösterir, Neva üzerinde yarım karar yaparak Dügah'a döner.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Neva (Re)
Dügah ailesi

Beyati

Uşşak ile aynı perde ailesinden gelir, fakat Neva çevresinden başlayıp Acem rengini daha görünür kılar.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Neva (Re)
Dügah ailesi

Muhayyer

Hüseyni’nin tizden inen akrabası gibi düşünülebilir; Muhayyer çevresinden başlayıp Dügah’a çözülür.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Muhayyer (tiz La)
Dügah ailesi

Hicaz

Dik Kürdi ve Nim Hicaz aralığı hemen tanınan, uzak ve çarpıcı bir renk oluşturur.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Neva (Re)
Dügah ailesi

Kürdi

Kürdi perdesi makamın daha düz, gölgeli ve yalın rengini belirler.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Neva (Re)
Rast ailesi

Rast

Rast perdesi çevresinde başlar, dengeli bir yükselişle Neva yarım kararını gösterir.

Karar
Rast (Sol)
Güçlü
Neva (Re)
Rast ailesi

Nihavend

Batı kulağına minör renge yakın gelir, fakat seyir ve karar mantığı makam kimliğini belirler.

Karar
Rast (Sol)
Güçlü
Neva (Re)
Segah ailesi

Segah

Segah perdesi etrafında başlar, Eviç'e doğru tırmanır; hüzünlü ama umut dolu bir renk taşır.

Karar
Segah (Si koma bemol)
Güçlü
Neva (Re)
Rast ailesi

Hicazkâr

Hem Rast'ın güven duygusunu hem Hicaz'ın dramatik rengini bir arada taşır.

Karar
Rast (Sol)
Güçlü
Gerdaniye (Sol) ve Neva (Re)
Dügah ailesi

Saba

Dügah'tan Çargah'a giderken Segah perdesinin sıkışıklığı, makama acılı ve derin bir kimlik verir.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Çargah (Do)
Segah ailesi

Hüzzam

Eviç bölgesinden inerek Segah kararına çözülür; en dokunaklı makamlardan biridir.

Karar
Segah (Si koma bemol)
Güçlü
Neva (Re)
Rast ailesi

Nikriz

Rast'tan Çargah'a giderken oluşan artırılmış ikili makama egzotik ve çarpıcı bir giriş kazandırır.

Karar
Rast (Sol)
Güçlü
Neva (Re)
Dügah ailesi

İsfahan

Hüseyni ile yakın akraba olup daha tiz ve inen bir seyirle Dügah'a çözülür.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Neva (Re)
Dügah ailesi

Karcığar

Alt bölgede Uşşak rengi, üst bölgede Hicaz rengini bir arada duyurur; zeybek havalarıyla özdeşleşmiştir.

Karar
Dügah (La)
Güçlü
Neva (Re)

Makam Kulak Testi

Puan: 0 / 5
1 2 3 4 5

Makamların ses karakterlerini ve seyir yapılarını ne kadar iyi tanıyorsunuz?
Kulak testimiz 2 adet sesli melodi tanıma ve 3 adet teorik bilgi sorusundan oluşur. Kendinizi deneyin!

Makam Atlası notları

Bu araç başlangıç kulağı için sadeleştirildi. Koma hassasiyeti, tavır ve üslup gerçek icrada çok daha zengindir.

Makam nedir?

Makam yalnızca bir dizi değildir; karar perdesi, güçlü perde, seyir yönü, asma kararlar ve kalıplaşmış ezgi davranışlarının birlikte oluşturduğu melodik kimliktir.

Hüseyni makamı Uşşak makamından nasıl ayrılır?

İki makam benzer perde alanlarını kullanır; fakat Uşşak genellikle Dügah civarından çıkıcı seyreder ve Neva üzerinde yarım karar hissi verir. Hüseyni ise Hüseyni perdesi çevresini merkez yapar, bu yüzden giriş ve vurgu daha çok Mi bölgesinde duyulur.

Bu sayfadaki ses örnekleri gerçek kayıt mı?

Hayır. Örnekler tarayıcıda Web Audio API ile üretilen kısa eğitim motifleridir. Makam rengini kabaca hissettirmek içindir; usta icrası, koma hassasiyeti ve tavır yerine geçmez.

Makam çalışmaya nereden başlanır?

Önce karar ve güçlü perdeleri işitmek, sonra kısa seyir cümlelerini taklit etmek en sağlıklı başlangıçtır. Uşşak, Rast, Hüseyni ve Hicaz başlangıç için anlaşılır örnekler sunar.

Segah makamı neden farklı duyulur?

Segah makamının karar perdesi Si koma bemolüdür. Bu, Batı müziğindeki tam Si bemolden yaklaşık 22 cent farklıdır. Bu ince fark makama Batı kulağına yabancı gelen mistik bir renk katar.

Karcığar makamı nerelerde karşımıza çıkar?

Karcığar özellikle Ege ve Batı Anadolu zeybek havalarında sıklıkla kullanılır. Alt bölgedeki Uşşak rengi ile üst bölgedeki Hicaz dönüşünün birleşimi kıvrak ve dinamik bir karakter oluşturur.

Saba ile Uşşak arasındaki fark nedir?

İki makam da Dügah (La) perdesinde karar verir. Ancak Uşşak'ın güçlü perdesi Neva (Re) iken Saba'nın güçlüsü Çargah (Do) perdesidir. Bu tek fark bile seyir davranışını ve duygu rengini tamamen değiştirir.