Bağlama çalmaya büyük bir hevesle başlayıp birkaç ay sonra enstrümanı kılıfına kapatarak dolabın üstüne kaldıran pek çok kişi görmüşsünüzdür. Müzik aleti öğrenmek sabır işidir, evet, ancak çoğu zaman pes etmemizin sebebi yeteneksizlik değil, başlangıçta yaptığımız ve farkında olmadığımız teknik hatalardır.
Yılların verdiği eğitmenlik tecrübeme dayanarak, yeni başlayanların en sık düştüğü 5 hatayı ve bunlardan nasıl kurtulacağınızı derledim.
1. Bozuk Akortla Çalışmak
Yeni başlayanların kulağı henüz seslere tam olarak alışmadığı için, bağlamanın akordu bozulduğunda bunu fark etmeyebilirler. Ancak beyniniz o bozuk frekansları kaydeder. Bozuk akortla çalışmak, müzik kulağınızı yanlış eğitmek demektir.
- Çözüm: Her çalışmaya başlamadan önce mutlaka telefonunuzdaki bir tuner uygulamasıyla enstrümanınızı akort edin. Eğer bu konuda zorlanıyorsanız, Bağlama Akordu Nasıl Yapılır? başlıklı detaylı rehberimi okuyabilirsiniz.
2. Nota Öğrenmekten Kaçınmak
"Ben sadece birkaç türkü çalacağım, nota öğrenmeme gerek yok" düşüncesi, gelişimin önündeki en büyük engeldir. Kulaktan çalmak güzel bir yetenektir ancak nota bilmemek sizi sürekli başkalarına bağımlı kılar ve yeni eserler öğrenme hızınızı düşürür.
- Çözüm: Müzik evrensel bir dildir ve bu dilin alfabesi notalardır. Günde sadece 15 dakikanızı nota değerlerini ve porte üzerindeki yerlerini öğrenmeye ayırın. Bu konudaki çekincelerinizi kırmak için Nota Öğrenmek Şart Mı? yazıma göz atabilirsiniz.
3. Metronom Kullanmamak ve Ritim Kaçırmak
Öğrenciler genellikle eserin sadece "melodisine" odaklanırlar. Parçanın kolay yerlerini çok hızlı çalıp, zor ve karmaşık geçişlerinde yavaşlarlar. Bu, dışarıdan dinleyen biri için oldukça rahatsız edicidir. Müziği müzik yapan şey, zamanlamadır (ritim).
- Çözüm: Çalışmalarınıza mutlaka bir "Metronom" dahil edin. İlk başlarda metronomun tık-tık sesine uymak sinir bozucu gelebilir, ancak zamanla iç ritim duygunuzun ne kadar mükemmel oturduğuna siz de şaşıracaksınız. Eseri önce çok yavaş bir tempoda hatasız çalın, sonra hızı kademeli olarak artırın.
4. Yanlış Oturuş ve Tutuş Pozisyonu
Bağlamayı kucağınıza yanlış yerleştirmek, boynunuzu çok fazla eğmek veya sapı tutan sol eli (klavye eli) gereksiz yere kasmak, sadece çalımınızı yavaşlatmaz, aynı zamanda sırt ve bilek ağrılarına (hatta ileride karpal tünel sendromuna) yol açar.
- Çözüm: Bağlamayı tutarken omuzlarınız rahat olmalı. Göğsünüz dik, enstrüman vücudunuza hafifçe yaslanmış durumda olmalıdır. Sol elinizin başparmağı sapı çok sıkı kavramamalı, parmaklarınız perdelere "çekiç" gibi dik açıyla basmalıdır. Ayna karşısında çalışmak duruş bozukluklarını düzeltmek için harika bir yöntemdir.
5. Sadece "Hızlı" Çalmaya Çalışmak
Sosyal medyada gördüğümüz virtüözlerin şovları hepimizi etkiler. Ancak o hıza ulaşmanın yolu, binlerce saatlik "yavaş" çalışmadan geçer. Yeni başlayan birinin hemen Arif Sağ veya Neşet Ertaş gibi seri pasajlar atmaya çalışması, seslerin birbirine karışmasına ve kirli bir duyuma neden olur.
- Çözüm: Temiz (clean) ses elde etmeye odaklanın. Tezenenizin tele her vuruşunda, bastığınız perdeden net ve pürüzsüz bir ses çıkana kadar acele etmeyin. Hız, temiz çalımın doğal bir yan ürünü olarak zamanla kendiliğinden gelecektir.
Özetle...
Hata yapmak, öğrenme sürecinin en doğal parçasıdır. Önemli olan bu hataları fark edip, üzerlerine bilinçli bir şekilde gitmektir. Yukarıdaki 5 maddeye dikkat ettiğinizde, bağlama ile olan yolculuğunuzun çok daha keyifli ve verimli hale geldiğini göreceksiniz. Parmaklarınıza sağlık!